RÉSONNEZ® Originals

Ocena serca i dużych naczyń na zdjęciu RTG (wielkość, granice, wskaźnik sercowo-płucny, obraz w przeroście lewej i prawej komory)

▪️Podstawowym badaniem radiologicznym serca jest wykonanie zdjęcia przeglądowego w dwóch projekcjach: tylno-przedniej (PA) oraz bocznej. Pozwala ono na ocenę zarysu i wielkości serca, aorty, naczyń płucnych i wykrywanie w ich rzucie ewentualnych zwapnień. Na zdjęciu PA prawy zarys sylwetki serca jest utworzony przez prawy przedsionek i żyłę główną górną, na lewy składają się natomiast łuk aorty, pień płucny i lewa komora. Na zdjęciu lewobocznym przedni zarys tworzy prawa komora, pień płucny i aorta wstępująca, a tylny – lewa komora i przedsionek.

▪️Oceny wielkości serca dokonuje się z wykorzystaniem tzw. wskaźnika sercowo-płucnego. Jest to stosunek największych wymiarów poprzecznych serca do szerokości klatki piersiowej mierzonej na wysokości prawej kopuły przepony.

▪️Prawidłowo u osób dorosłych nie powinien on przekraczać 0.5. Jeżeli wskaźnik sercowo-płucny osiąga wyższe wartości może to świadczyć o powiększeniu sylwetki serca na skutek niewydolności, wad serca czy pod wpływem płynu w worku osierdziowym.

▫️Powiększenie prawej komory prowadzi do przesunięcia zarysu w lewo z uniesieniem i zaokrągleniem koniuszka ponad przeponą i zwiększone przyleganie serca do mostka na zdjęciu bocznym.

▪️Poszerzenie lewej komory powoduje natomiast wydłużenie długiej osi serca z przemieszczeniem koniuszka w lewo i ku dołowi oraz uwypuklenie dolnego zarysu serca w kierunku kręgosłupa na zdjęciu bocznym. Uzupełnieniem oceny sylwetki serca może być badanie echokardiograficzne.

▪️Prawidłowo aorta nie jest widoczna na zdjęciu tylno-przednim, ponieważ pokrywa ją cień żyły głównej górnej. U osób starszych i chorujących na nadciśnienie tętnicze może ona być poszerzona i uwypuklać się w prawo ponad zarysem prawego przedsionka. Łuk aorty wychyla się w lewo i ku górze sięgając stawu mostkowo-obojczykowego. Do poszerzenia aorty prowadzą najczęściej wrodzone i nabyte wady serca oraz nadciśnienie tętnicze. Do zwężenia łuku aorty dochodzi natomiast w przebiegu hipoplazji, przecieków wewnątrzsercowych.

▫️Pień płucny u osób dorosłych ma prosty lub nieznacznie uwypuklony zarys. Jego powiększenie obserwujemy w wadzie mitralnej, nadciśnieniu płucnym i przeciekach wewnątrz- i zewnątrzsercowych.

Opracowanie:
Aleksandra Szmiłyk, Fundacja Wspierająca Naukę im. Doktora Mariana Szulca